BIS cảnh báo rủi ro hệ thống từ làn sóng đầu tư AI

Nguồn ảnh: POURIA/Unsplash

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) vừa phát đi cảnh báo về những nguy cơ tiềm ẩn đối với sự ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu, xuất phát từ làn sóng đầu tư ồ ạt vào trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay.

Theo ông Pablo Hernandez, người đứng đầu BIS, các doanh nghiệp công nghệ lớn đang tham gia vào một cuộc đua chi phí đầu tư (capex) với tốc độ vượt xa dòng tiền thực tế. Nguồn vốn cho các dự án này chủ yếu dựa vào nợ và các khoản vay tín dụng tư nhân, tạo ra một cấu trúc tài chính phức tạp và kém minh bạch.

So sánh với các bong bóng lịch sử

Đại diện của BIS chỉ ra rằng mô hình đầu tư hiện tại có nhiều điểm tương đồng với các thời kỳ bong bóng công nghệ trong quá khứ, như cơn sốt kênh đào những năm 1830, sự bùng nổ của đường sắt tại Anh những năm 1840, kỷ nguyên điện khí hóa những năm 1920 hay bong bóng dot-com cuối thập niên 90.

Mặc dù tất cả các giai đoạn này đều gắn liền với những bước tiến đột phá về công nghệ, chúng đều có điểm chung là thu hút lượng vốn vượt xa khả năng sinh lời thực tế. Ông Hernandez cảnh báo rằng sự điều chỉnh sau đó thường mang lại những hệ lụy sâu rộng cho toàn nền kinh tế.

Quy mô đầu tư khổng lồ

Dữ liệu cho thấy năm tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới dự kiến chi hơn 1 nghìn tỷ USD cho các dự án liên quan đến AI trong giai đoạn 2025-2026. Tính riêng trong năm nay, Microsoft, Alphabet, Meta và Amazon với tổng vốn hóa khoảng 12 nghìn tỷ USD dự kiến sẽ cùng nhau đổ khoảng 650 tỷ USD vào hạ tầng AI.

Theo dự báo, tổng vốn đầu tư toàn cầu vào lĩnh vực này có khả năng tăng từ mức 500 tỷ USD hiện nay lên khoảng 3 đến 4 nghìn tỷ USD vào năm 2030.

Nguy cơ lây lan trên thị trường

BIS lưu ý rằng các đơn vị sản xuất chip, nhà cung cấp hạ tầng đám mây và các công ty AI đang liên kết chặt chẽ thông qua các thỏa thuận tài chính khó định giá. Nếu kỳ vọng về lợi nhuận tương lai không đạt được, hệ thống tài chính sẽ đối mặt với rủi ro lớn.

Ông Hernandez nhấn mạnh: “Do thị trường chứng khoán Mỹ chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế toàn cầu, một đợt điều chỉnh tại đây có thể lan rộng ra quốc tế”. Ngoài ra, ở một số khu vực, nguồn lợi nhuận đột biến từ xuất khẩu liên quan đến AI cũng có thể góp phần thổi phồng các bong bóng tài sản nội địa, gây thêm áp lực lên sự ổn định tài chính.

Dù thừa nhận tiềm năng cải thiện năng suất của AI trong các lĩnh vực như lập trình, tư vấn và viết lách là có thật, vị đại diện BIS khẳng định quy mô và tốc độ bùng nổ hiện tại đòi hỏi sự thận trọng từ các nhà hoạch định chính sách. Ông cũng cho biết, sự phát triển của AI không làm thay đổi vai trò của các ngân hàng trung ương, mặc dù nó có thể khiến việc giải mã và giám sát nền kinh tế toàn cầu trở nên phức tạp hơn.

Theo Coindesk