Cách Fake World Assets trở thành cơn sốt mới nhất của giới Crypto

Ngay khi bạn nghĩ thị trường crypto đang trở nên nhàm chán, một hiện tượng mới lại đang khuấy đảo Crypto Twitter – Fake World Assets (FWAs). Đúng vậy, bạn không nghe lầm đâu.

Đây là phiên bản mới nhất của cơn sốt gacha onchain, nơi người dùng nhận được một hoặc nhiều vật phẩm thu thập ngẫu nhiên, thường có giá trị rất nhỏ nhưng đôi khi lại cực kỳ lớn.

Chỉ trong vòng 4 ngày kể từ khi ra mắt, FWAs đã ngốn lượng phí gas Ethereum nhiều đến mức có thời điểm trở thành giao thức tiêu thụ gas lớn nhất mạng lưới tính theo phí gas trong vòng 24 giờ.

Tại thời điểm đỉnh cao vào ngày 25/7, FWAs đã tạo ra khoảng 1,53 triệu USD phí gas hàng ngày, thậm chí vượt qua cả Tether và Circle để tạm thời đứng vào hàng ngũ những dự án tiêu thụ không gian khối (blockspace) lớn nhất trên Ethereum. Đội ngũ phát triển dự án, TokenWorks, tuyên bố:

“4 ngày kể từ khi ra mắt. Fake World Assets chính là cơn sốt lớn tiếp theo.”

Dù TokenWorks không phải là một bên quan sát khách quan, nhưng tổng giá trị bị khóa (TVL) của dự án vẫn liên tục tăng, vượt mốc 6,15 triệu USD vào ngày 31/7. Doanh thu từ phí hiện đã giảm xuống còn khoảng 350.000 USD mỗi ngày, tương đương với mức doanh thu hằng năm ước tính khoảng 268 triệu USD. Tính đến ngày 1/8, FWA đã ghi nhận khối lượng giao dịch đạt 10.000 ETH với 100.000 lượt mua. Một phần hoạt động này được thúc đẩy bởi việc người dùng cố gắng săn các chương trình ưu đãi token FWA sớm, nhưng dường như cũng có sự quan tâm thực sự đối với cơ chế trò chơi hóa (gamification) này.

TVL và phí của Fake World Assets. Nguồn: DeFiLlama

Không phải ai cũng tin rằng sự phấn khích xung quanh FWA sẽ kéo dài. Simon Dedic, người sáng lập quỹ đầu tư mạo hiểm Moonrock Capital và là một trong những nhà tài trợ sớm cho các nền tảng vật phẩm thu thập onchain, chia sẻ với Magazine:

“Tôi rất lạc quan về thương mại trò chơi hóa… nhưng sự hoài nghi của tôi đối với FWA là có cơ sở cụ thể.”

Dedic lập luận rằng phần lớn hoạt động hiện tại được thúc đẩy bởi các chương trình ưu đãi token béo bở hơn là nhu cầu thực tế.

“Toàn bộ mô hình này hoàn toàn nhắm vào các ‘degen’ crypto để họ có thể đánh bạc và đầu cơ,” ông nói.

Vậy đây chỉ là một cơn sốt nhất thời khác, hay ngành công nghiệp này cuối cùng đã vô tình tìm ra một mô hình có giá trị bền vững?

Nghe rất thú vị, nhưng rốt cuộc FWAs là cái quái gì?

Thế giới crypto đã dành nhiều năm để cố gắng đưa thế giới thực lên onchain, từ cổ phiếu, trái phiếu cho đến các thẻ bài thu thập và cả đàn bò ở Brazil.

Tin liên quan: Đánh cược vào thẻ Pokémon ngẫu nhiên: Doanh thu gacha onchain đạt kỷ lục khi thị trường crypto ảm đạm

TokenWorks quyết định đảo ngược ý tưởng đó bằng cách tạo ra Fake World Assets, thực chất chỉ là các NFT. Thay vì mua một vật phẩm thu thập cụ thể như Bored Ape, người dùng trả tiền để quay một máy “gacha” onchain nhằm tìm kiếm cơ hội trúng một NFT ngẫu nhiên được bảo chứng bằng Ether.

Các phần thưởng được cung cấp đến từ hàng chục bộ sưu tập nổi tiếng, từ CryptoPunks, Azuki cho đến Lil Pudgys và Art Blocks.

Fake World Assets chỉ là giao thức chạy trên Ethereum mới nhất tạo ra một bước ngoặt mới cho cơn sốt này.

Gacha là từ viết tắt của gachapon/gashapon, những chiếc máy bán hàng tự động được phát minh tại Nhật Bản vào những năm 1960, chuyên nhả ra các món đồ chơi ngẫu nhiên đựng trong những viên nang nhựa. Cơ chế này sau đó đã chuyển dịch sang các trò chơi trên thiết bị di động và trình duyệt, trong đó các hộp báu vật (loot box) trong game Dragon Collection vào năm 2010 thường được coi là trò chơi gacha lớn đầu tiên. Trong khi đó, một cơ chế tương tự cũng được áp dụng cho các “gói thẻ bổ sung” (booster pack) của thẻ bài Pokémon ngoài đời thực, mang lại một danh sách ngẫu nhiên các thẻ bài thu thập với nhiều mức độ hiếm và giá trị khác nhau.

Những chiếc thẻ này sau đó đã được token hóa onchain bởi các dự án như Collector Crypt, Beezie và Courtyard. Như Magazine đã đưa tin trước đó, gacha onchain đã ghi nhận khối lượng giao dịch kỷ lục 324 triệu USD vào tháng 6. (Hàng trăm thẻ bài được token hóa này hiện đã được wrapped để sử dụng trên FWA.)

Khái niệm này đang mở rộng qua từng tuần, với việc các nhà phát triển đang thử nghiệm các “gói token” ngẫu nhiên chứa các token ERC-20, trong khi StockRip trên chuỗi Robinhood cho thấy cách các cổ phiếu được token hóa có thể được wrapped thành các gói gacha dựa trên NFT.

Fake World Assets. Nguồn: fwa.fun

Như AzFlin, người sáng lập bệ phóng DAO daos.world và cựu kỹ sư Uniswap, nhận định:

“Ngay khi bạn nghĩ mọi thứ trong thế giới crypto đều đã được phát minh ra, thì một điều gì đó mới mẻ lại xuất hiện.”

Sức hút của gacha onchain đến từ đâu?

Cơ chế gacha là sự kết hợp giữa crypto, vật phẩm thu thập và cờ bạc. Như nhà bình luận crypto ẩn danh 2Lambroz chia sẻ, dưới góc nhìn của người chơi, “bạn đang mua một tấm vé số dựa trên thanh khoản chung.”

“Mọi người thích chơi xổ số, và điều quan trọng là chúng ta phải nhìn nhận điều đó một cách nghiêm túc,” Benjamin Lockwood, một nhà kinh tế học tại Wharton, người có nghiên cứu về xổ số do nhà nước vận hành chỉ ra rằng mọi người coi trọng chính trải nghiệm chơi chứ không chỉ riêng cơ hội chiến thắng.

Tin liên quan: Pudgy Penguins mở rộng quy mô bán lẻ với đợt ra mắt thẻ bài tại Target

Meir Statman, người tiên phong trong lĩnh vực tài chính hành vi, giáo sư tại Đại học Santa Clara kiêm tác giả cuốn sách “A Wealth of Well-Being”, chia sẻ với Magazine:

“Có một điểm tương đồng giữa ‘gacha onchain’ và việc mọi người đấu giá các kho chứa đồ bị bỏ hoang. Hầu hết chỉ tìm thấy những thứ đáng vứt vào sọt rác, nhưng một số lại tìm được những món đồ có thể bán được trên eBay. Thậm chí có người từng tìm thấy một bức tranh trị giá hàng trăm nghìn USD. Những hoạt động này kết hợp giữa niềm hy vọng làm giàu với tính giải trí. Đó chính xác là những gì xổ số mang lại.”

Hai mặt của một câu chuyện

Tại sao mọi người chơi xổ số? Nguồn: Knowledge at Wharton

Giao thức FWA luôn có hai mặt song hành.

Những người nắm giữ NFT sẽ trở thành nhà cung cấp thanh khoản (LP), gửi các vật phẩm thu thập của họ cùng với ETH và nhận một phần phí giao dịch khi vị thế của họ vẫn còn trong pool.

Trong khi đó, người chơi sẽ trả tiền để có cơ hội nhận được một NFT ngẫu nhiên, sau đó quyết định giữ lại nó hoặc quy đổi lấy phần lớn giá trị ETH đi kèm. (Blockworks Research lưu ý rằng hiện tại, khoảng 70% người mua chọn chuyển đổi phần thưởng của họ sang FWA.)

Như 2Lambroz giải thích, các LP thực chất hy vọng NFT của họ nằm trong pool đủ lâu để kiếm được phí trước khi bị người chơi quay trúng, trong khi người chơi lại săn tìm cơ hội trúng một giải thưởng có giá trị lớn hơn nhiều so với chi phí của một lượt quay.

FWA: Hai mặt của một cuộc chơi. Nguồn: 2Lambroz

Materkel, một người tự nhận là Ethereum maxi, cho biết:

“Đây là mô hình NFT/casino thú vị nhất trong hơn một thập kỷ qua của thị trường crypto, nơi người dùng thực sự vừa có thể làm người chơi, vừa có thể làm nhà cái cùng một lúc […] Những mảnh ghép lego tài chính (money legos) trên Ethereum đã trở lại!”

Liệu cơn sốt này có thể kéo dài?

Mặc dù Dedic tin rằng phần lớn hoạt động liên quan đến các chương trình ưu đãi token, ông vẫn cho biết mình “rất lạc quan về thương mại trò chơi hóa vì lý do thế hệ.”

“Khi thế hệ Gen Z ngày càng trở thành nhóm đối tượng có sức mua mạnh mẽ nhất, việc mua sắm sẽ càng được trò chơi hóa nhiều hơn và đi kèm với sự kích thích dopamine.”

Và thay vì cung cấp các NFT ngẫu nhiên từ chu kỳ trước, Dedic tin rằng cơ chế này phù hợp hơn với các tài sản mà mọi người đã thực sự muốn sở hữu, chẳng hạn như các vật phẩm thu thập như thẻ Pokémon, đồng hồ và thậm chí cả rượu whiskey.

“Tôi thấy tiềm năng to lớn trong việc bán các tài sản có nhu cầu cao theo cách trò chơi hóa,” ông nói. “Tôi thấy rất ít giá trị trong việc xây dựng các mô hình Ponzi để tạo ra nhu cầu cho những tài sản vốn dĩ không ai muốn sở hữu ngay từ đầu.”

Thử thách thực sự sẽ đến khi sự mới mẻ qua đi và các chương trình ưu đãi mờ nhạt dần. Nếu người dùng vẫn tiếp tục quay thưởng, gacha onchain có thể đã tìm thấy một trường hợp sử dụng thực tế (use case) cho người dùng nhỏ lẻ mà thị trường crypto hằng tìm kiếm bấy lâu nay. Nếu không, chúng sẽ gia nhập đống tro tàn của những thử nghiệm crypto thất bại – vốn chỉ bùng cháy rực rỡ một thời rồi nhanh chóng lụi tàn.

Magazine: Nỗi ám ảnh x100: Các yếu tố cơ bản ngày càng quan trọng khi thị trường crypto trưởng thành