Nghiên cứu mới từ Fidelity Digital Assets chỉ ra rằng mặc dù các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI agent) đang trở thành động lực thúc đẩy giao dịch trên thị trường tiền mã hóa, phần lớn giá trị kinh tế tạo ra có thể sẽ bỏ qua các mạng lưới blockchain cùng token của chúng.
Sự hội tụ giữa Crypto và AI hiện tập trung vào các AI agent — những phần mềm tự chủ có khả năng ra quyết định, mua dữ liệu, năng lượng tính toán và thực hiện giao dịch mà không cần sự can thiệp của con người. Nhờ tính chất cho phép lập trình và hoạt động 24/7, stablecoin cùng blockchain được đánh giá là rất phù hợp cho các giao dịch vi mô (micropayment) trong nền kinh tế máy móc này. Giám đốc điều hành Nikil Viswanathan của công ty hạ tầng Alchemy thậm chí nhận định rằng crypto được xây dựng để phục vụ các AI agent chứ không phải con người.
Dữ liệu từ báo cáo của Keyrock cho thấy tính đến tháng 4, các AI agent đã thực hiện khoảng 176 triệu giao dịch trên blockchain với tổng giá trị hơn 73 triệu USD. Hiện tại, các tên tuổi lớn như Coinbase, Stripe và Visa cũng đang tích cực phát triển các hệ thống thanh toán tự động giữa các máy tính với nhau (machine-to-machine).
Thách thức trong việc giữ lại giá trị kinh tế
Dù AI giúp việc phát triển các ứng dụng blockchain trở nên nhanh chóng và rẻ hơn, sự bùng nổ về số lượng sản phẩm không đồng nghĩa với việc gia tăng nhu cầu hay sự phù hợp với thị trường. Chuyên gia phân tích Max Wadington tại Fidelity Digital Assets nhận định rằng khi phần mềm ngày càng dễ bị sao chép, lợi thế cạnh tranh sẽ dịch chuyển sang các yếu tố khó tái tạo hơn như thanh khoản, kênh phân phối, độ an toàn, sự tin cậy và khả năng tích hợp pháp lý.
Mặt khác, các AI agent hoàn toàn có thể lựa chọn các giải pháp thay thế ngoài public blockchain. Các ngân hàng, công ty fintech và tập đoàn công nghệ có thể mang lại chi phí thấp hơn, hiệu suất tốt hơn, khung pháp lý rõ ràng và hệ thống phân phối sẵn có. Điều này đồng nghĩa với việc sự gia tăng hoạt động kinh tế do AI dẫn dắt chưa chắc sẽ dẫn đến sự tăng trưởng tương ứng cho mạng lưới blockchain.
Rủi ro từ giao dịch vi mô và bài toán an ninh
Fidelity cũng cảnh báo rằng lượng giao dịch lớn không đồng nghĩa với việc giá trị sẽ gia tăng cho người nắm giữ token. Các giao dịch vi mô do AI tạo ra thường mang lại mức phí rất thấp và có xu hướng được định tuyến sang các mạng Layer 2 hoặc xử lý off-chain. Nhờ đó, đối tượng hưởng lợi lớn nhất có thể là các đơn vị phát hành stablecoin và bên cung cấp dịch vụ thay vì các token ở lớp nền (base-layer).
Thực tế này đã xuất hiện trên thị trường khi giải pháp thanh toán x402 của Coinbase chủ yếu sử dụng stablecoin USDC của Circle để thanh toán. Theo Fidelity, chỉ các hoạt động mang lại giá trị cao hơn như giao dịch, cho vay và vay mượn mới mang lại cơ hội tích lũy giá trị tốt hơn cho token.
Ngoài ra, AI còn làm tăng rủi ro an ninh khi giúp việc phát hiện và khai thác lỗ hổng trong hợp đồng thông minh, hệ thống quản lý khóa, cầu nối (bridge) và oracle trở nên dễ dàng hơn. Điển hình như mô hình Mythos của Anthropic đã buộc ngành crypto phải đánh giá lại toàn bộ công tác bảo mật.
Để ứng phó, công ty mẹ của sàn Kraken là Payward cho biết đã tham gia Dự án Glasswing của Anthropic nhằm tiếp cận mô hình Claude Mythos 5 để tìm và khắc phục các lỗi phần mềm trước khi bị kẻ xấu tấn công.
Theo Fidelity, rủi ro lớn nhất đối với thị trường không phải là việc AI thất bại, mà là việc AI thành công rực rỡ nhưng crypto chỉ giữ lại được một phần nhỏ giá trị kinh tế từ làn sóng này.
Theo Coindesk













