Nguồn ảnh:
Nội dung chính
Hình thức lừa đảo giả danh cơ quan thực thi pháp luật hay còn gọi là “bắt giữ kỹ thuật số” (digital arrest) đang có xu hướng gia tăng trên phạm vi toàn cầu. Kẻ gian tạo áp lực tâm lý và đe dọa pháp lý nhằm ép buộc nạn nhân nhanh chóng thực hiện các giao dịch tài chính, trong đó tiền mã hóa là một trong những phương thức thanh toán được ưu tiên do tính chất khó thu hồi trên blockchain.
Theo ông Rich Graham từ công ty xếp hạng tài chính và phân tích dữ liệu Moody’s, những kẻ lừa đảo thường giả mạo quyền hạn của cơ quan chức năng để đe dọa nạn nhân trên môi trường số, bao gồm cả việc đưa ra các lệnh bắt giữ giả tưởng.
Phương thức thao túng tâm lý và công nghệ deepfake
Trong kịch bản phổ biến, kẻ lừa đảo có thể giả danh nhân viên phòng chống gian lận của ngân hàng hoặc cơ quan điều tra, thông báo rằng tài khoản của nạn nhân liên quan đến hoạt động tội phạm. Để tăng độ tin cậy, chúng sử dụng cuộc gọi video, kết hợp với công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra video giả mạo (deepfake) hình ảnh quan chức hoặc sĩ quan mặc sắc phục, cùng với kỹ thuật giả mạo số điện thoại gọi đến (caller ID spoofing).
Sau khi thiết lập được sự tin tưởng giả tạo, chúng yêu cầu nạn nhân giữ bí mật, không liên lạc với người thân hay cảnh sát, đồng thời bắt buộc phải báo cáo (check-in) liên tục nhiều lần trong ngày. Việc duy trì kết nối trực tuyến liên tục hoạt động như một hình thức giam giữ tâm lý, khiến nạn nhân bị cô lập và chịu áp lực nặng nề.
Một vụ việc điển hình ghi nhận tại Mumbai (Ấn Độ) cho thấy một cựu quản lý ngân hàng đã bị giam giữ trong trạng thái “bắt giữ kỹ thuật số” suốt 54 ngày và bị chiếm đoạt khoảng 40 lakh Rupee. Bên cạnh đó, vụ rò rỉ dữ liệu hơn 153 triệu bản quét bằng lái xe gần đây cũng làm gia tăng rủi ro, khi kẻ lừa đảo có thể dùng hình ảnh này để chứng minh giả tạo rằng nạn nhân đang nằm trong cơ sở dữ liệu bị điều tra.
Thiệt hại bùng nổ và sự phối hợp từ các nền tảng tài chính
Dữ liệu từ Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3) của FBI phản ánh quy mô đáng ngại của hình thức lừa đảo này. Trong năm 2025, cơ quan này ghi nhận 32.424 khiếu nại liên quan đến giả danh chính phủ với thiệt hại báo cáo lên tới 797,9 triệu USD, tăng mạnh so với 17.367 khiếu nại và 405,6 triệu USD thiệt hại của năm 2024. Đồng thời, danh mục đe dọa bạo lực cũng tăng lên 4.826 khiếu nại với thiệt hại 9,5 triệu USD, so với 1.360 khiếu nại và 1,8 triệu USD trong năm 2024.
Trước diễn biến phức tạp, FBI và các chuyên gia khuyến cáo các tổ chức tài chính, nền tảng tiền mã hóa cùng bộ phận phòng chống rửa tiền (AML) và tuân thủ cần mở rộng phạm vi giám sát. Bên cạnh các công cụ kỹ thuật, việc nhận diện các dấu hiệu hành vi bất thường như người dùng tỏ ra hoảng loạn, trả lời theo kịch bản, thực hiện chuyển khoản lượng tiền bất thường hoặc không thể giải thích mục đích giao dịch sẽ giúp phát hiện kịp thời các vụ việc bị cưỡng ép.
Khuyên cáo nhận biết và phòng tránh
FBI và các chuyên gia nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng: Cơ quan thực thi pháp luật hợp pháp không bao giờ thực hiện lệnh bắt giữ qua cuộc gọi video, không duy trì cuộc gọi giám sát nạn nhân nhiều ngày và tuyệt đối không yêu cầu thanh toán bằng tiền mã hóa để xóa bỏ cáo buộc.
Khi nhận được các cuộc gọi nghi vấn đe dọa pháp lý và yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, người dân được khuyên nên giữ bình tĩnh, ngắt kết nối và chủ động xác minh lại thông tin trực tiếp với cơ quan công an hoặc tòa án có thẩm quyền. Việc hiển thị hình ảnh sĩ quan hay giấy tờ trên màn hình hoàn toàn không phải là bằng chứng xác thực cho giao dịch hợp pháp.
Theo Coindesk












